โดย แทนคุณ จิตต์อิสระ eee004@hotmail.com

ชีวิตของมนุษย์ทุกคนต้องการที่พึ่งและยึดเหนี่ยวจิตใจ โดยเฉพาะในกระแสการแข่งขันกันอย่างเต็มที่ ที่พึ่งและยึดเหนี่ยวที่ดีที่สุด คือ ปัญญา ซึ่งแท้ที่จริงนั้นมีอยู่ในตัวมนุษย์ทุกคนอยู่แล้ว ขอเพียงแต่ได้รับการส่งเสริมและสนับสนุนให้เกิดขึ้นทันท่วงทีและแก้ปัญหาได้ตรงจุด

แม้ว่าฝ่ายหนึ่งเรากำลังพยายามเรียกร้องให้บรรจุ พระพุทธศาสนา เป็นศาสนาประจำชาติในรัฐธรรมนูญเช่นเดียวกับบางประเทศ เช่น ภูฏาน ศรีลังกา พม่า เป็นต้น แต่อีกมุมหนึ่งที่เราต้องใช้ความพยายามไม่น้อยกว่ากัน คือ การสร้างสังคมแห่งศีลธรรม ซึ่งจะพัฒนาต่อไปเป็นสังคมแห่งปัญญาได้ นั่นคือ ความหวังที่จะสามารถแก้วิกฤตในทุกๆ ด้านได้ แต่ไม่ง่ายเลย

การศึกษา คือ ระบบที่พัฒนาวิธีคิดให้เป็นแบบแผนที่ดีงาม และสามารถพึ่งพาตนเองให้อยู่รอดอย่างมีอิสระตามที่ตนเองพึงประสงค์ แต่จะทำอย่างไรให้เป้าหมายของการศึกษา คือ การมองเห็นความสำคัญของสัมพันธภาพระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ มนุษย์กับมนุษย์ และมนุษย์กับศีลธรรม เพราะนั่นจะช่วยพัฒนาจิตและเปิดใจมนุษย์ให้กว้าง กว้างพอที่จะมองว่า แท้จริงพวกเราทุกคนบนโลกใบนี้คือเพื่อนกัน

การศึกษาระหว่างประเทศต้องบูรณาการร่วมกัน ให้พ้นและข้ามพรมแดนเหมือนเรื่องอื่นที่เราพยายามทำอยู่ เช่น การเปิดเขตการค้าเสรี เป็นต้น เพื่อกลายเป็นการศึกษาของมนุษยชาติ เพื่อมนุษยชาติ โดยคำถามแรกที่เกิดขึ้นในใจผม คือ มนุษย์บนโลกใบนี้ ควรจะเรียนเรื่องอะไรเป็นอันดับแรก จึงจะสามารถสร้างสันติภาพใหม่ให้เกิดขึ้นได้อย่างแท้จริง

ผมคิดว่า พวกเขาควรจะเรียนเรื่องการ รักษาศีล คือ วิธีการที่จะทำให้พวกเขารักษาจิตใจให้บริสุทธิ์จากการไม่เบียดเบียนกันให้เป็น ปกติ และรู้สึกว่า การเบียดเบียนทำร้ายทำลายผู้อื่นเป็น สิ่งผิดปกติ การศึกษาในด้านนี้เป็นการศึกษาจากด้านใน อาจจะดูเสมือนว่าเป็นการมองโลกในแง่ดีเกินไปและเป็นเรื่องฟุ้งฝัน แต่ถ้าหากเริ่มต้นที่จุดยืนของประเทศไทยเรา ที่เป็นศูนย์กลางของพุทธศาสนาโลก เริ่มต้นทำให้คนไทยมี ศีล เป็นระบบและระเบียบของชีวิต และสร้างสิ่งแวดล้อมแห่งศีล สิ่งใดที่ผิดศีล ต้องยกเลิกและห้ามมิให้เกิดขึ้นอย่างจริงจัง

เมื่อนั้นก็จะเกิดระบบ ศีล สากลขึ้น และทำให้ศาสนธรรมเป็นเรื่องที่อยู่ในระบบคิดและชีวิตอย่างไม่แยกส่วน และสามารถบูรณาการได้อย่างมีเป้าหมาย คือ สันติภาพของสังคมและสันติสุขของบุคคล เมื่อนั้นการศึกษาจะทำหน้าที่ขัดเกลาจิตใจทำให้มนุษย์มีความสุขและอยู่ร่วมกันอย่างไม่เบียดเบียนกัน ความฟุ้งฝันจะกลายเป็นความใฝ่ฝัน และกลายเป็นความฝันอันสูงสุด

ถ้าเริ่มต้นได้ในวันนี้ วันที่ โลกต้องการศีลธรรมนำความรู้ ซึ่งต้องเชื่อมั่นในศักยภาพของธรรมและสร้างระบบธรรมาธิปไตย ปลูกฝังสำนึกและค่านิยมในระบบการศึกษาให้ได้

หน้า 26