โดย สายสะพาย

การมอบอำนาจในระบบราชการเป็นปัญหาที่หน่วยงานของรัฐหารือคณะกรรมการกฤษฎีกาเป็นประจำ ล่าสุด กรมอนามัย หารือคณะกรรมการกฤษฎีกา (เรื่องเสร็จที่ 129/2550) สรุปความได้ว่า รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข (รมว.สธ.) ผู้มีอำนาจพิจารณาอุทธรณ์ตามมาตรา 66 แห่ง พ.ร.บ.การสาธารณสุข พ.ศ.2535 อาศัยอำนาจตาม พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน 2535 ออกคำสั่ง สธ.มอบอำนาจให้ผู้ว่าราชการจังหวัดปฏิบัติราชการแทนเพื่อให้การพิจารณาอุทธรณ์เป็นไปโดยความรวดเร็วและมีประสิทธิภาพตามเจตนารมณ์ และอธิบดีกรมอนามัยผู้มีอำนาจในการออกคำสั่งทางปกครองตามมอบอำนาจให้ผู้ว่าฯปฏิบัติราชการแทน เพื่อให้การแก้ไขปัญหาอนามัยสิ่งแวดล้อมในระดับพื้นที่เป็นไปอย่างรวดเร็ว ทันต่อเหตุการณ์ ได้หรือไม่

คณะกรรมการกฤษฎีกา คณะที่ 1 มีความเห็นดังนี้

ประเด็นที่หนึ่ง แม้ พ.ร.บ.ระเบียบบริหารราชการแผ่นดินจะกำหนดให้รัฐมนตรีอาจมอบอำนาจในการสั่ง การอนุญาต การอนุมัติ การปฏิบัติราชการ หรือการดำเนินการอื่นให้ รมช.สธ.และผู้ว่าฯปฏิบัติราชการแทน ถ้าไม่มีกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ คำสั่ง หรือมติของ ครม.ในเรื่องนั้นกำหนดเรื่องการมอบอำนาจไว้เป็นอย่างอื่น หรือห้ามเรื่องการมอบอำนาจไว้ก็ตาม แต่ต้องเป็นการมอบอำนาจเฉพาะแต่อำนาจในการปฏิบัติราชการโดยทั่วไปเท่านั้น

สำหรับกระบวนการในการอุทธรณ์นั้นกำหนดขึ้นก็เพื่อประโยชน์ในการเยียวยาความเดือดร้อนของบุคคลซึ่งได้รับจากการกระทำของเจ้าหน้าที่ของรัฐ ซึ่งตาม พ.ร.บ.การสาธารณสุข บทบัญญัติว่าด้วยการอุทธรณ์ มีวัตถุประสงค์ที่จะให้ผู้มีอำนาจพิจารณาและออกคำสั่งเกี่ยวกับการอุทธรณ์ต้องเป็นผู้ที่มีสถานะและมีอำนาจหน้าที่ที่จะเยียวยาความเดือดร้อนเนื่องจากคำสั่งของผู้ที่มีสถานะและอำนาจหน้าที่ดังกล่าวต้องเป็นที่ยุติและเป็นที่สุดในฝ่ายบริหาร

ด้วยเหตุนี้ อำนาจในการพิจารณาและออกคำสั่งเกี่ยวกับการอุทธรณ์ของ รมว.สธ.จึงมิใช่อำนาจในการปฏิบัติราชการโดยทั่วไป แต่มีลักษณะเป็นอำนาจโดยเฉพาะของ รมว.สธ.ที่ไม่อาจมอบอำนาจให้แก่ผู้ดำรงตำแหน่งอื่นปฏิบัติราชการแทนได้

ดังนั้น การที่ รมว.สธ.ได้ออกคำสั่งเพื่อมอบอำนาจในการพิจารณาและออกคำสั่งอุทธรณ์ให้แก่ รมช.สธ.และผู้ว่าฯจึงไม่อาจกระทำได้

ประเด็นที่สอง พ.ร.บ.การสาธารณสุข กำหนดให้อธิบดีกรมอนามัยอาจมอบอำนาจในการสั่งการ การอนุญาต การอนุมัติ การปฏิบัติราชการ หรือการดำเนินการอื่นให้แก่รองอธิบดี ผู้อำนวยการกอง หัวหน้ากอง หัวหน้าส่วนราชการหรือผู้ว่าฯปฏิบัติราชการแทนเป็นการทั่วไป ถ้าไม่มีกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ คำสั่ง หรือมติของ ครม.ในเรื่องห้ามไว้นั้น

การที่อธิบดีกรมอนามัยได้ออกคำสั่งเพื่อมอบอำนาจของอธิบดีกรมอนามัยให้แก่ผู้ว่าฯปฏิบัติราชการแทน จึงกระทำได้

หน้า 26