นักวิทยาศาสตร์ อาชีพในฝันของ ส้มหล่น หรือ น.ส.สุพิชญา ไปพะนา ชั้น ม.6 โรงเรียนบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี) นักเรียนทุนโครงการพัฒนาและส่งเสริมผู้มีความสามารถพิเศษทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (พสวท.) ของสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) ซึ่งได้แรงบันดาลใจมาจากการ์ตูนเรื่อง เด๊กซ์เตอร์ ซึ่งเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับการคิดค้น สิ่งประดิษฐ์ใหม่ๆ และมีตัวแสดงนำเป็นนักวิทยา ศาสตร์รุ่นจิ๋วชื่อเดียวกับชื่อเรื่องนั่นเอง

หลังจากนั้น เมื่อเรียนอยู่ชั้น ม.4 ส้มหล่นก็มีโอกาสได้รู้จักกับทุนพสวท. ทำให้ส้มหล่นไม่ลังเลใจที่จะสอบเข้าชิงทุนนี้ เพื่อเดินตามความฝันวัยเยาว์

การตัดสินใจครั้งนั้นทำให้ส้มหล่นได้เรียนรู้อะไรมากมาย โดยเฉพาะการเรียนรู้การใช้เครื่องมือในห้องปฏิบัติการ ได้พบปะแลกเปลี่ยนความรู้กับผู้ที่มีอุดมการณ์เดียวกัน และได้รับการถ่ายทอดประสบการณ์จากนักวิชาการในจุฬาลงกรณ์มหาวิท ยาลัย ซึ่งสนับสนุนและช่วยเหลือการทำโครงงานวิทยาศาสตร์เรื่อง การศึกษาสมบัติและประสิทธิภาพของน้ำซาวข้าวที่มีต่อการชะล้างคราบไขมัน

โครงงานวิทยาศาสตร์นี้มีจุดเริ่มต้นจากการสังเกตว่า ในการดำรงชีวิตประจำวันของมนุษย์ต้องพบกับสารเคมีสังเคราะห์อยู่ตลอด ทั้งทางการสัมผัส สูดดม และรับประทานเข้าไป จึงพยายามคิดว่าจะหาสารธรรมชาติอะไรที่จะนำมาใช้แทนสารเคมีที่ใช้กันอยู่ในครัวเรือนได้บ้าง

แล้วส้มหล่นก็นึกถึงสิ่งที่เคยได้ยินว่า คนในสมัยก่อนจะนำน้ำซาวข้าวมาล้างมือหลังจากรับประทานอาหารติดมัน ซึ่งเป็นภูมิปัญญาพื้นบ้านอย่างหนึ่ง จึงเกิดความคิดว่าหากเรานำน้ำซาวข้าวมาชะล้างคราบไขมันได้จะช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายในการซื้อน้ำยาล้างจาน และลดอัตราเสี่ยงในการใช้สารเคมีสังเคราะห์ รวมถึงยังช่วยรักษาสภาพแวดล้อมได้อีกทางหนึ่งด้วย

ส้มหล่นนำน้ำซาวข้าวมาเข้าสู่ขั้นตอนการทดลองทางวิทยา ศาสตร์ เน้นการศึกษาวิธีที่เหมาะสมต่อการเตรียมน้ำซาวข้าวเพื่อใช้ชะล้างคราบไขมัน และเปรียบเทียบประสิทธิภาพของน้ำซาวข้าวที่มีต่อการชะล้างคราบไขมันบนช้อนที่ทำจากวัสดุต่างชนิดกัน

ในการศึกษาวิธีที่เหมาะสมต่อการเตรียมน้ำซาวข้าวนั้น ส้มหล่นทดสอบปัจจัยต่างๆ ที่มีต่อความสามารถในการละลายไขมันของน้ำซาวข้าว ได้แก่ วิธีการเตรียม น้ำซาวข้าว ระยะเวลาในการคน ระยะเวลาในการแช่ข้าว อัตราส่วนโดยปริมาตรระหว่างน้ำมันต่อน้ำซาวข้าว และชนิดของน้ำมัน

ผลการศึกษาพบว่า น้ำซาวข้าวที่แช่ข้าวทิ้งไว้ที่ระยะเวลา 24 ชั่วโมง ก่อนรินออกมาใช้ทำการทดลอง มีความสามารถในการละลายไขมันได้ดีที่สุด

ส่วนการทดสอบชนิดของวัสดุที่น้ำซาวข้าวดังกล่าวสามารถชะล้างไขมันได้ดีที่สุด หลังจากนำไปทดลองกับช้อนที่ทำจากวัสดุหลากชนิดกันแล้ว พบว่าน้ำซาวข้าวสามารถชะล้างคราบไขมันได้มีประสิทธิภาพมากที่สุดเมื่อใช้กับภาชนะที่ผลิตจากสเตนเลส อาจเป็นเพราะสเตนเลสมีลักษณะผิวมัน วาว และลื่น จึงทำให้อนุภาคของแป้งในน้ำซาวข้าวจับกับคราบไขมันและหลุดออกไปได้ง่ายกว่าช้อนพลาสติกเคลือบเมลามีน และช้อนอะลูมิเนียม

โครงงานวิทยาศาสตร์นี้ อาจเป็นจุดเริ่มต้นของการใช้สารธรรมชาติเป็นสารชำระล้างในครัวเรือนในอนาคต และยังทำให้เห็นว่าของเหลือทิ้งที่ดูเหมือนไม่มีประโยชน์อย่าง น้ำซาวข้าว สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้

นอกจากเรื่องน้ำซาวข้าวแล้ว ส้มหล่นยังเคยทำโครงงานทดลองเกี่ยวกับไบโอดีเซล ส่งไปประกวดที่ประเทศเนเธอร์แลนด์ และยังได้รับคัดเลือกเป็นตัวแทนประเทศไทย เป็นยุวทูตไปแลกเปลี่ยนความคิดในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่ประเทศสิงคโปร์

เคล็ดลับการเรียนเก่งของส้มหล่นคือ สนุกกับสิ่งที่เรียน เช่น จะรู้สึกตื่นเต้นทุกครั้งที่จะทดลองปฏิบัติการทางเคมี หรือตื่นเต้นที่ได้ฟังครูสอนเกี่ยวกับกำเนิดของโลก ทำให้รู้สึกว่าวิทยาศาสตร์เป็นสิ่งใกล้ตัวเรามากที่สุด เป็นจุดเริ่มต้นของสิ่งใหม่ๆ อยู่ตลอดเวลา

ความฝันอันสูงสุดของส้มหล่นคือ รางวัลโนเบล

ฝันของบางคนอาจดูไกลเกินเอื้อม แต่หากเราเริ่มเดิน แม้เพียง 1 ก้าว ก็ขยับเข้าใกล้ไปอีกนิดแล้ว

หน้า 24