แรกเริ่มเดิมที สวนศิลป์ บ้านดิน เกิดจากแนวความคิดของ ครูเล็ก ภัทราวดี มีชูธน แห่งภัทราวดี เธียเตอร์ สร้างขึ้นเพื่อเป็นฉากถ่ายทำละครเรื่อง ตม ให้ช่อง 3 ในฉากบ้านสีส้มที่ทำมาจากดิน ได้รับการออกแบบจากศิลปินชื่อดัง นายดี ช่างหม้อ ต้นทางที่กลายมาเป็นโรงละครหลังเล็กๆ นี้

ครูนาย อธิบายให้ฟังว่า สวนศิลป์แห่งนี้หวังให้เยาวชนสืบสานวัฒนธรรมเก่าๆ ที่แม้ว่าจะอยู่ในรูปแบบคอนเทมโพรารี คือความร่วมสมัยของงานศิลปะการแสดงแบบดั้งเดิมมาหลอมรวมเข้ากับการแสดงทันสมัยของภัทราวดี เรียกว่าเป็นการผสมผสานที่บรรจบกันระหว่างแบบเก่าและแบบใหม่ที่ลงตัว

ที่นี่เราจะสอนทั้งรำไทย โขนยักษ์ โขนลิง นาฏศิลป์ร่วมสมัย นาฏศิลป์พื้นบ้าน ศิลปะการแสดง ดนตรีไทย ศิลปะป้องกันตัว นาฏศิลป์ตะวันตก รวมทั้งบอดี้ มูฟเมนต์ ให้เด็กๆ ตั้งแต่อายุ 6 ขวบ ตอนนี้มีสมาชิก 50 กว่าคน เปิดสอนทุกวันอาทิตย์ เรียนฟรีประมาณ 30 คน ส่วนอีก 20 คนพ่อแม่ก็ช่วยในเรื่องเงิน ตรงนี้เราตั้งใจที่จะทำอยู่แล้ว เลยไม่ค่อยคิดมากเท่าไร ครูนาย เล่าพร้อมรอยยิ้ม

สวนศิลป์ แห่งนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงสถานที่แลกเปลี่ยนหรือบ่มเพาะเด็กหรือผู้ใหญ่ในเรื่องของศิลปะเท่านั้น แต่ยังเป็นสถานที่ที่ให้ใครหลายคนอิ่มเอมไปกับธรรมชาติ ด้วยการพักผ่อนท่ามกลางบ้านไม้ไผ่ และบ้านดิน ศิลปะอีกแบบหนึ่งที่ครูนายจัดเตรียมไว้อย่างตั้งใจ

การพักผ่อน ก็เป็นศิลปะอีกแบบหนึ่ง อยู่กับธรรมชาติ เรียนรู้วิถีชีวิตของคนพื้นบ้าน เห็นคนชนบทที่เดินจูงวัว ควาย ออกจากท้องนา มองพระอาทิตย์ในมุมมองที่ต่างไปจากเดิม อย่างบ้านที่สร้างด้วยไม้ไผ่ ผมก็ตั้งชื่อว่า บ้านรู้ร้อน รู้หนาว สื่อถึงอากาศที่แปรเปลี่ยนไปตามสภาพ รู้ว่านี้คือร้อนและหนาว แบบชาวบ้านที่เขาสัมผัส ครูนาย เล่าเสียงเนิบ

เจ้าของสถานที่ เล่าต่อว่า ตอนนี้เน้นสอนตีกลองเป็นหลัก เพราะตั้งใจจะให้เด็กๆ ไปตีกลองโชว์ในวันเปิดงาน ออ อะเบาท์ อาร์ต ที่จะจัดในวันที่ 25-27 มกราคม บริเวณตลาดนัดหลังสวนรถไฟเจ็ดเสมียน เป็นอีกงานหนึ่งที่จะทำให้เด็กๆ ได้แสดงออกและซึมซับวัฒนธรรม วิถีชีวิต การเห็นผู้ใหญ่ได้ทำงาน โตขึ้นจะได้ไม่ขี้เกียจ ครูนายบอกว่าสิ่งเหล่านี้แหละที่เรียกว่าศิลปะ

อยากจะสืบสานวัฒนธรรมเก่าๆ ของคนในพื้นที่ เพราะวิถีชีวิต ความเป็นอยู่ ของคนที่นี่ยังคงไว้ซึ่งศิลปะ จึงอยากดึงเอาขนบธรรมเนียมออกมาให้เด็กรุ่นใหม่ได้เรียนรู้ ก็เลยจะหาที่ที่หนึ่ง ที่สามารถสร้างเมืองใหม่ๆ ได้ เมืองทางด้านศิลปวัฒนธรรม เอาความสวยงามในใจเด็กกลับคืนมา อยากทำตรงนี้ ผมเชื่อว่าศิลปะทำให้คนมีจิตใจที่อ่อนโยน สวยงาม กล่อมเกลาจิตใจให้เราคิดดีก็ได้ คิดชั่วก็ได้ คิดให้ก็ได้ คิดจะเอาก็ได้ ผมคิดว่าถ้าหัวใจของเราสวยงามแล้ว คิดทำงานชิ้นเล็กชิ้นใหญ่ ทำงานให้บ้านเมือง อยู่อย่างพอเพียง ก็สามารถสร้างสรรค์ประโยชน์ให้ประเทศชาติได้ เสียงจากความภูมิใจกังวาน

สำหรับงาน ออ อะเบาท์ อาร์ต ที่กำลังจะมีขึ้น ครูนายแจกแจงว่า ทุกอย่างในวันนั้นจะเป็นเรื่องของศิลปะทั้งหมด ไม่ว่าจะเป็นภาพถ่าย ภาพวาดที่เหล่าบรรดาศิลปินจากโพธาราม ราชบุรี รวมตัวกันนำมาจัดแสดง รวมถึงการแสดงของคนพื้นบ้าน ที่จะมีปู่ย่า ตายาย อายุประมาณ 90 มาร้องลิเก ลำตัด ทำขวัญข้าวให้ได้ดูได้ฟัง ซึ่งนับเป็นสิ่งที่หาดูได้ยากในปัจจุบัน

เชื่อว่าคนที่มา จะสนุกและได้เห็นอะไรหลายๆ อย่างที่ไม่เคยเห็น รวมถึงบรรยากาศชุมชนที่มีศิลปะจริงๆ ครูนาย ฝากเชิญชวนทิ้งท้าย

นี่อาจเป็นเพียงจุดเริ่มต้นที่จะสะท้อนให้คนรุ่นใหม่ที่มุ่งหาแต่วัตถุนิยม ได้มองเห็นคุณค่า วัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณี รวมถึงชีวิตดั้งเดิมของเราเอง...

เรื่อง : นพิชญา ตุ่นหนิ้ว / กนกรัตน์ โกวิชัย

ภาพ : เจษฎา จันทรรักษ์