คนภาคเหนือและภาคอีสาน เรียก ข้าวเหนียวดำ ว่า ข้าวก่ำ นอกจากจะใช้ประโยชน์โดยบริโภคเป็นอาหาร (ข้าวนึ่ง) และขนม (ข้าวหลาม ขนมเทียน ข้าวแต๋น) แล้ว
ยังใช้เป็นยารักษาโรคตามภูมิปัญญาท้องถิ่น ทั้งอาการตกเลือดหลังคลอด โรคท้องร่วง และโรคผิวหนัง
นักวิจัยเชียงใหม่ต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่น โดยศึกษาลึกระดับโมเลกุลเมล็ดข้าวเหนียวดำ ดึงคุณสมบัติต้านอนุมูลอิสระ เพิ่มภูมิคุ้มกันและการเจริญเติบโตของร่างกาย สำหรับผลิตเป็นอาหารเสริมสุขภาพ ยาและเวชภัณฑ์
รศ.พันทิพา พงษ์เพียจันทร์ นักวิจัยหน่วยวิจัยข้าวก่ำ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (มช.) กล่าวว่า เมล็ดข้าวก่ำ หรือข้าวเหนียวดำ มีสารสำคัญชื่อ แกรมมา-โอไรซานอล และแอนโธไซยานิน มีฤทธิ์ต่อต้านอนุมูลอิสระเช่นเดียวกับวิตามินอี แต่คุณสมบัติดีกว่า เนื่องจากโครงสร้างของสารสำคัญมีขาจับมากกว่าในวิตามิน อี ทำให้การยึดเกาะพื้นผิวมีประสิทธิภาพมากขึ้น
สารสกัดในข้าวก่ำยังมีคุณสมบัติ ช่วยสร้างเม็ดเลือดแดง สร้าง วิลไล ในผนังลำไส้เล็กซึ่งเป็นส่วนที่ยื่นออกมาเพื่อดูดซึมสารอาหาร ทำให้ร่างกายสามารถดูดซับสารอาหารได้มากขึ้น ส่งผลให้ร่างกายเจริญเติบโตและแข็งแรงยิ่งขึ้น ปัจจุบันหน่วยวิจัยฯ เตรียมศึกษาคุณสมบัติของสารสกัดในระดับโมเลกุล ซึ่งส่งผลต่อร่างกายในเชิงลึก
อย่างไรก็ตาม องค์ความรู้จากการวิจัยในระดับโภชนาการที่ผ่านมา สามารถต่อยอดผลิตเป็นอาหารเสริม ยาและเวชภัณฑ์ โดยที่ผ่านมาได้รับการติดต่อจากคณะแพทยศาสตร์ ที่สนใจนำผลงานวิจัยไปใช้ทางการแพทย์ ขณะที่คณะเภสัชศาสตร์ก็เตรียมนำสารสกัดจากเมล็ดข้าวก่ำ ไปเป็นส่วนผสมของเครื่องสำอางประเภทต้านริ้วรอย-ชะลอแก่
