แอร์ เอเชีย บุกเบิกสายการบินต้นทุนต่ำ (low cost airline) มา 6 ปี ขยายสายการบินครบสูตร แอร์ เอเชีย มาเลเซีย บินในประเทศและใกล้เคียง แอร์ เอเชีย เอ็กซ์ บินระหว่างประเทศ และร่วมทุนเพื่อใช้สิทธิในประเทศต่างๆ ตั้งสายการบินบินในประเทศเหล่านั้น เช่น ไทย แอร์ เอเชีย อินโดนีเซีย แอร์ เอเชีย ซึ่งประกาศสั่งจองฝูงบินแอร์บัสมากที่สุดถึง 200 ลำ

โทนี่ เฟอร์นันเดส ผู้อำนวยการบริหาร แอร์ เอเชีย กรุ๊ป ให้สัมภาษณ์ ประชาชาติธุรกิจ ถึงแผนธุรกิจเชิงรุกท่ามกลางปัจจัยเสี่ยง ปี 2551 ในภูมิภาคเอเชียโลว์คอสต์ต้นตำรับอนาคตยังสดใสมีเค้กส่วนแบ่งปริมาณผู้โดยสาร ให้แต่ละสายการบินช่วงชิงอีกถึงปีละ 600 ล้านคน

- วางกลยุทธ์การดำเนินธุรกิจโลว์คอสต์ท่ามกลางราคาน้ำมันพุ่งสูงขนาดนี้อย่างไร

ผมไม่มีแผนขึ้นค่าตั๋วตามราคาน้ำมัน จะมุ่งคุมต้นทุนการใช้จ่ายกับเพิ่มรายได้จากการบริหารงานเชิงพาณิชย์ด้วย 2 กลยุทธ์หลัก กลยุทธ์แรก เพิ่มอัตราบรรทุกเฉลี่ย (load factor) เพราะแอร์เอเชีย กรุ๊ป อายุเฉลี่ยน้อยเปิดเพียง 6 ปี มีโอกาสเพิ่มรายได้โดยทำให้คนยังใช้บริการมากที่สุด ปัจจัยน้ำมันเป็นเหตุการณ์เกิดขึ้นชั่วครั้งคราว เพราะการ เก็งกำไรในตลาด ซึ่งต้องตั้งหลักโดยการสร้างธุรกิจอย่างยั่งยืนท่ามกลางผกผัน ผมเริ่มทำธุรกิจตอนน้ำมันราคา 35 เหรียญสหรัฐ/บาร์เรล ขณะนี้พุ่งถึง 108 เหรียญสหรัฐ ผมวางแผนธุรกิจที่จะรับมือน้ำมันไว้ที่ราคา 150 เหรียญสหรัฐ/บาร์เรล

ผมยังมีความเชื่อว่าราคาน้ำมันคงจะไม่อยู่ในจุดสูงสุดนานนัก ขณะนี้การเก็งกำไรต่างหากเป็นตัวอันตราย หลายสายการบินอาจเลือกใช้เสมือนยาแก้ปวดชั่วคราวด้วยวิธีขึ้นภาษีน้ำมัน (fuel surcharge) แต่นั่นไม่ใช่ทางออกที่ดีแนวทางของแอร์เอเชียจะปล่อยไปตามกลไกตลาดพยายามหาช่องว่างเติมรายได้ ไม่เก็บค่าธรรมเนียมน้ำมันซึ่งจะทำลายความต้องการของผู้บริโภค

กลยุทธ์สอง การสร้างรายได้เพิ่มจากการขายอาหารบนเครื่องบิน และ สินค้าปลอดภาษี โดยนำเครื่องบินรุ่นใหม่ แอร์บัส A320 มาใช้ ผลิตเมนูอาหารจานร้อนบริการได้แล้ว ต่อไปนี้ทันทีที่ผู้โดยสารเข้าอินเทอร์เน็ตจองซื้อตั๋ว ก็สามารถสั่งซื้ออาหารที่ตนเองชื่นชอบ รวมทั้ง สั่งเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และบุหรี่ได้ด้วย

รายได้จากจากการขายอาหารและสินค้า บนเครื่องขณะนี้ทำได้ 7% ของทั้งหมด เมื่อศึกษาวิธีของไรอันแอร์ โลว์คอสต์รายใหญ่ในยุโรปทำได้ถึง 17% ผมมั่นใจแอร์ เอเชีย กรุ๊ป ก็จะทำได้เช่นกัน โดยเฉพาะปี 2551 ตั้งเป้าชิงส่วนแบ่ง ผู้โดยสารรวม 24 ล้านคน จากทั้งภูมิภาคเอเชียมี 600 ล้านคน ถ้าผู้โดยสารช็อปสินค้าบนเครื่อง ขั้นต่ำ 100 บาท/คน ก็จะแก้ชดเชยราคาน้ำมันได้

- ปีนี้ตั้งเป้าหมายขยายการลงทุนไปยังจุดใดบ้าง

ผู้ใช้บริการทุกคนต้องการซื้อราคาถูกมากเพื่อการเดินทางเชื่อมต่อทุกเส้นทางปริมาณมากมาย แอร์ เอเชีย กรุ๊ป มีโอกาสขยายจุดบินใหม่ปรากฏชัดเจนอยู่ในแผนจะเพิ่มอีกหลายประเทศ เช่น จีน เนปาล อินเดีย

ส่วนไทย แอร์เอเชีย ในไทยวางเป้าหมายชัดว่าจะทำเป็นศูนย์กลางเชื่อมต่อเส้นทางไปอินเดีย เพราะจุดที่ตั้งมีความเหมาะสมมากกว่ามาเลเซีย

ขณะที่การขยายในประเทศอื่นๆ ปีนี้ผมมั่นใจจะร่วมทุนเปิด เวียดนาม แอร์ เอเชีย ได้แน่นอน ถึงสายการบินท้องถิ่นจะคัดค้าน (การร่วมทุนระหว่าง แอร์ เอเชีย กับ บริษัท VNASHIN เวียดนาม เพื่อก่อตั้ง VinaAirAsia) ก็เป็นเรื่องธรรมดา ตัวอย่างการต่อสู้เพื่อเปิดบินสิงคโปร์ใช้เวลา 6 ปีก็ทำสำเร็จ

แอร์ เอเชีย กรุ๊ป ปูพรมปักธงยึดหัวหาดเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เป็นหลัก ส่วนกรณีที่มีข่าวจะเข้าไปซื้อหุ้นเวอร์จิ้น บลู (สายการบินภายในประเทศออสเตรเลีย) ซึ่งคนเข้าใจว่าผมมี ความสัมพันธ์อันดีกับ ริชาร์ด แบรนสัน ผู้ก่อตั้งเวอร์จิ้นฯ และหุ้นแอร์ เอเชียเอ็กซ์ แต่ผมปฏิเสธการซื้อหุ้นเวอร์จิ้น บลู เพราะเหตุผล 2 เรื่อง

1) วัฒนธรรมองค์กรของทั้ง 2 แอร์ไลน์ส ต่างกันสิ้นเชิง เวอร์จิ้น บลู พุ่งเป้ายกระดับจากโลว์คอสต์ขึ้นไปสูงกว่านี้ ส่วนแอร์ เอเชีย คงหลักการโลว์คอสต์ราคาประหยัด 2) ไม่มีความจำเป็นต้องสร้างฐานในออสเตรเลีย เพราะผู้โดยสารเอเชียจำนวนมากเอเชียรออยู่ ผมไม่เข้าใจว่าทำไม ไทเกอร์ แอร์เวย์ จึงบุกตลาดประเทศมากมาย ทั้งในออสเตรเลีย สาธารณรัฐเกาหลี

- มุ่งชูแผนปฏิบัติการสู่ความสำเร็จทางใดบ้าง

ขณะนี้ แอร์ เอเชีย กรุ๊ป ได้พันธมิตรใหม่ บริษัท ซีเออี จำกัด ร่วมลงทุนใน AirAsia Academy ณ กรุงกัวลาลัมเปอร์ สร้างระบบ ฝึกอบรมนักบินเต็มหลักสูตร รวมไปถึงการติดตั้งเครื่องฝึกจำลองห้องนักบิน ราคาเครื่องละ 10 ล้านเหรียญสหรัฐ (ราว 331 ล้านบาท) 3 เครื่อง เป็น แอร์บัส A320 รวม 2 เครื่อง โบอิ้ง B737 อีก 1 เครื่อง ปีนี้เตรียมขยายสถาบันฝึกอบรมเฟส 2 จะติดตั้งเพิ่มเครื่องฝึกจำลองห้องนักบินอีก 2 เครื่อง ไว้รองรับนักบินแอร์บัส A320 และ A330

ตั้งเป้าพัฒนาสถาบันเป็นศูนย์กลางฝึกอบรมนักบินภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ปัจจุบันมีสายการบินส่งนักบินมาเข้าร่วมแล้วกว่า 20 แห่ง จากเมืองไทยมีลูกค้าบางกอก แอร์เวย์สมาใช้บริการ ทางซีเออีตั้งเป้าจะฝึกอบรมบุคลากร ด้านการบิน 5,000 คน/ปีลูกค้าจากสายการบิน ในเอเชียและตะวันออกกลาง โดยแอร์ เอเชีย ได้ประโยชน์ตอบแทนจากสายการบินลูกค้าเป็นสิทธิประโยชน์อื่นๆ

- ปีนี้จะสร้าง ไทย แอร์ เอเชีย เติบโตด้วยวิธีใดบ้าง

การเปลี่ยนเครื่องในฝูงบินให้มีแบบเดียว คือ แอร์บัส A320 จะสร้างความเชื่อถือได้มาก เพราะเครื่องแอร์บัสมีประสิทธิภาพคนไทยนิยมนั่ง ปัจจัยสำคัญเชิงนโยบายจากนี้ไปเป็นเรื่อง การบริหารจัดการสนามบินนานาชาติต้องชัดเจนกว่านี้ โดยเฉพาะนโยบายจะย้ายเที่ยวบินระหว่างประเทศจากสุวรรณภูมิกลับดอนเมืองหรือไม่ ทีมบริหารไทย แอร์ เอเชีย ตัดสินใจเอง

ความเห็นส่วนผมต้องการให้ แอร์ เอเชีย ย้ายกลับไปดอนเมือง เพราะ 1) ธุรกิจโลว์คอสต์ แอร์ไลน์ต้องแยกบริการจากสายการบินพาณิชย์ทั่วไป เพื่อทำต้นทุนให้ต่ำที่สุดโดยไม่ได้ต้องการ สิ่งอำนวยความสะดวกภายในสนามบินในการรองรับเครื่องบินขนาดใหญ่ แอร์บัส A380 เหมือนกับ สิงคโปร์ แอร์ไลนส์ สายการบินไทย หรือ มาเลเซีย แอร์ไลน์ 2) ค่าใช้จ่ายสนามบินสุวรรณภูมิสูงกว่า แถมมีอาคารผู้โดยสารประหลาดขนาดมหึมา (Monster Terminal) ผู้ใช้ต้องเดินไกลมากจากสุดสนามบินด้านหนึ่ง ไปยังอีกด้าน

โทนี่ได้ถอดรหัสปี 2551 จุดเริ่มแห่งการปูทาง แอร์ เอเชีย กรุ๊ป ขึ้นสู่ตำแหน่งผู้นำโลว์คอสต์ในฐานที่มั่นหลัก เอเชีย

หน้า 32